Een accountmanager plakt een klantvraag in ChatGPT. HR gebruikt AI om vacatureteksten te beoordelen. Marketing maakt content met behulp van AI en een projectleider laat vergaderingen automatisch samenvatten.
Maar welke AI-tools mogen medewerkers eigenlijk gebruiken? Welke informatie mogen ze invoeren? En wie controleert of de uitkomst klopt? Zonder duidelijke afspraken kan AI-gebruik al snel risico’s opleveren voor privacy, informatiebeveiliging en de kwaliteit van je werk.
ISO 42001 helpt organisaties om daar grip op te krijgen. De norm biedt een praktisch kader om afspraken, verantwoordelijkheden en risico’s rond AI goed te organiseren. Zo kun je AI verantwoord gebruiken, zonder de mogelijkheden ervan onnodig te beperken.
AI is al onderdeel van de dagelijkse bedrijfsvoering
AI zit inmiddels in veel software die organisaties dagelijks gebruiken. Denk aan Microsoft 365, CRM-systemen, zoekmachines, recruitmentsoftware en programma’s voor het maken van teksten en afbeeldingen.
Medewerkers gebruiken AI bijvoorbeeld om klantvragen te beantwoorden, documenten samen te vatten, teksten te schrijven of gegevens te analyseren. Handig, maar daardoor kan AI ook worden gebruikt zonder dat de organisatie precies weet waar en waarvoor.
En juist dat wil je goed regelen. ISO 42001 helpt organisaties om AI-gebruik in kaart te brengen, risico’s te beoordelen en duidelijke afspraken te maken. Daarvoor moet je eerst begrijpen wat AI je organisatie oplevert en waar het mis kan gaan.
Wat zijn de voordelen van AI voor bedrijven?
Goed gebruik van AI kan medewerkers veel werk uit handen nemen. Vooral bij taken waarbij veel informatie moet worden verwerkt of werkzaamheden vaak worden herhaald.
AI kan bijvoorbeeld helpen bij:
- Tijd besparen: teksten samenvatten, gegevens ordenen en andere terugkerende werkzaamheden automatiseren.
- Informatie analyseren: sneller patronen of afwijkingen vinden in grote hoeveelheden gegevens.
- Klanten helpen: vragen sneller beantwoorden en medewerkers ondersteunen bij het vinden van informatie.
- Medewerkers ondersteunen: AI kan een eerste opzet, analyse of advies maken, waarna een medewerker het resultaat beoordeelt.
- Nieuwe mogelijkheden creëren: AI kan diensten of werkwijzen mogelijk maken die eerder te veel tijd of geld kostten.
De winst zit dus niet alleen in automatiseren. AI kan mensen juist ondersteunen in hun werk. Daarvoor moet wel duidelijk zijn wanneer je op AI kunt vertrouwen en wanneer menselijke controle nodig is. Een professioneel geschreven antwoord van ChatGPT kan bijvoorbeeld nog steeds feitelijk onjuist zijn.
Welke risico’s brengt AI met zich mee?
AI kan veel werk makkelijker maken, maar zonder duidelijke afspraken ontstaan ook risico’s. Denk aan een medewerker die vertrouwelijke informatie in ChatGPT zet of een AI-antwoord gebruikt zonder te controleren of het klopt.
Veelvoorkomende risico’s zijn:
- Shadow AI: medewerkers gebruiken AI-tools zonder dat de organisatie daarvan weet.
- Privacy: persoonsgegevens worden ingevoerd zonder dat duidelijk is wat ermee gebeurt.
- Informatiebeveiliging: vertrouwelijke bedrijfsinformatie komt bij externe AI-diensten terecht.
- Onjuiste informatie: AI kan overtuigende antwoorden geven die feitelijk niet kloppen.
- Bias: AI kan vooroordelen uit gebruikte data overnemen.
- Onduidelijke verantwoordelijkheid: niemand weet precies wie AI-gebruik beoordeelt of controleert.
Je hoeft als organisatie niet ieder risico uit te sluiten. Je moet wel weten welke risico’s voor jouw AI-toepassingen relevant zijn en hoe je daarmee omgaat. Dat is een belangrijk onderdeel van ISO 42001.
Wat betekent de AI Act voor bedrijven?
De Europese AI Act stelt regels aan het ontwikkelen en gebruiken van AI. Welke regels gelden, hangt onder andere af van het soort AI-systeem, het risico ervan en de rol die je organisatie heeft.
De AI Act trad op 1 augustus 2024 in werking en wordt sinds die tijd stapsgewijs van toepassing. Sinds 2 februari 2025 gelden de eerste regels en sinds 2 augustus 2026 is een groot deel van de AI Act van toepassing.
Daar blijft het niet bij. Voor bepaalde hoog-risico-AI-systemen volgen de komende jaren aanvullende verplichtingen. Zo gelden specifieke regels voor hoog-risico-AI in onder andere werkgelegenheid, onderwijs en kritieke infrastructuur vanaf 2 december 2027. Voor hoog-risico-AI die onderdeel is van bepaalde gereguleerde producten gelden de regels vanaf 2 augustus 2028.
Voor organisaties is het daarom verstandig om niet alleen te kijken naar wat vandaag verplicht is. Breng nu al in kaart welke AI je gebruikt, welke risico’s daarbij horen en wie verantwoordelijk is. Zo voorkom je dat je pas in actie komt wanneer nieuwe verplichtingen gaan gelden.
De AI Act is wetgeving. ISO 42001 is een vrijwillige internationale norm. ISO 42001 helpt je om onderwerpen zoals AI-risico’s, verantwoordelijkheden, beleid en controle structureel te organiseren. Daarmee leg je nu al een basis voor verantwoord AI-gebruik én toekomstige AI compliance.
Onze klanten aan het woord
“De investering is het echt wel driedubbel waard geweest.”
Voor Joshua Bax begon certificering als een manier om zich te onderscheiden in een markt [...]
ARQ Intelligence zet volgende stap met VCA*-certificering
ARQ Intelligence is een jong en snelgroeiend bedrijf binnen de infrastructuur. De organisatie helpt netbeheerders [...]
George Pisa & Zn. Tailleurs behaalde ISO 9001 en ISO 14001: “Super efficiënt en snel”
Voor George Pisa & Zn. Tailleurs waren ISO 9001 en ISO 14001 geen doel op zich, maar [...]
Waarom ISO 42001 helpt om grip te krijgen op AI
Een AI-beleid opstellen is een goede eerste stap. Maar daarmee weet een medewerker nog niet automatisch welke AI-tools hij mag gebruiken, wie nieuwe toepassingen beoordeelt of wat er gebeurt als er iets misgaat.
ISO 42001 helpt om dit structureel te organiseren. De norm kijkt niet naar één AI-tool, maar naar de manier waarop je als organisatie AI gebruikt en beheerst. Je brengt AI-toepassingen en risico’s in kaart, legt verantwoordelijkheden vast en maakt duidelijke afspraken voor medewerkers.
Zo ontstaat een AI managementsysteem waarin onder andere is geregeld:
- Welke regels gelden voor het gebruik van AI;
- Wie verantwoordelijk is voor AI binnen de organisatie;
- Hoe je AI-risico’s beoordeelt en beheerst;
- Hoe je medewerkers bewust en vaardig maakt;
- Hoe je externe AI-tools en leveranciers beoordeelt;
- Hoe je controleert en verbetert.
ISO 42001 maakt verantwoord AI-gebruik daarmee praktisch én aantoonbaar. Je kunt laten zien dat je niet alleen afspraken hebt gemaakt, maar ook controleert of ze in de praktijk werken.
Wanneer is ISO 42001-certificering interessant?
ISO 42001-certificering wordt vooral interessant wanneer je ook aan klanten, opdrachtgevers of andere partijen wilt aantonen dat je AI verantwoord beheerst.
Denk bijvoorbeeld aan organisaties die:
- AI gebruiken in belangrijke bedrijfsprocessen;
- Zelf AI-oplossingen ontwikkelen of aanbieden;
- Werken met gevoelige of vertrouwelijke informatie;
- Vragen van klanten krijgen over AI en gegevens;
- Deelnemen aan aanbestedingen waarin eisen aan AI worden gesteld;
- Zich willen voorbereiden op verdere eisen rond AI compliance.
Werk je al met ISO 9001 of ISO 27001? Dan kun je vaak bestaande processen gebruiken. ISO 42001 heeft een vergelijkbare managementstructuur, waardoor je bijvoorbeeld risicoanalyses, audits en verbeterprocessen niet volledig opnieuw hoeft in te richten.
ISO 42001 behalen met Diks Process Support
ISO 42001 behalen begint wat ons betreft niet met een stapel nieuwe documenten. Eerst kijken we naar wat er binnen jouw organisatie al gebeurt. Welke AI-tools worden gebruikt? Welke afspraken zijn er al? En wat ontbreekt nog om aan ISO 42001 te voldoen?
Op basis daarvan werken we gericht toe naar een passend AI-managementsysteem. Denk aan het AI-beleid, risicoanalyses, verantwoordelijkheden en de benodigde controles. Daarbij sluiten we zoveel mogelijk aan op processen die al bestaan.
Het resultaat is niet alleen een organisatie die voorbereid is op de certificeringsaudit, maar vooral een praktische manier om AI verantwoord te blijven gebruiken. Benieuwd waar jouw organisatie staat? Neem contact met ons op voor een vrijblijvend gesprek of vraag direct een offerte aan!
Adviesgesprek aanvragen Of bel 085 833 0088Veelgestelde vragen over ISO 42001
ISO/IEC 42001 is de internationale norm voor het verantwoord ontwikkelen, gebruiken en beheren van AI binnen organisaties. De norm helpt om afspraken over AI-beleid, risico’s, verantwoordelijkheden, toezicht en verbetering vast te leggen in een AI managementsysteem, ook wel een Artificial Intelligence Management System (AIMS) genoemd.
Het doel is dat verantwoord AI-gebruik niet afhankelijk is van losse afspraken of individuele medewerkers, maar onderdeel wordt van de manier waarop de organisatie werkt.
Wij helpen organisaties om de eisen van ISO 42001 te vertalen naar praktische processen en afspraken. Wil je weten wat ISO 42001 concreet voor jouw organisatie betekent? Vraag dan vrijblijvend een adviesgesprek aan om jouw wensen te bespreken!
Adviesgesprek aanvragenNee, ISO 42001-certificering is niet wettelijk verplicht. Organisaties kunnen er vrijwillig voor kiezen om de norm toe te passen en zich vervolgens te laten certificeren.
Dat staat los van de Europese AI Act. De AI Act is wetgeving en kan wél verplichtingen opleggen aan organisaties die AI ontwikkelen, aanbieden of gebruiken. ISO 42001 kan helpen om onderwerpen zoals AI-risico’s, verantwoordelijkheden en controles structureel te organiseren.
Diks Process Support kan samen met jouw organisatie bekijken of ISO 42001-certificering in jullie situatie meerwaarde heeft. Benieuwd of certificering voor jouw organisatie interessant is? We denken graag met je mee.
Adviesgesprek aanvragenISO 42001 helpt organisaties om veel onderwerpen die bij verantwoord AI-gebruik en AI compliance spelen structureel te regelen. Denk aan het inventariseren van AI-toepassingen, beoordelen van risico’s, vastleggen van verantwoordelijkheden en zorgen dat medewerkers weten hoe zij AI verantwoord gebruiken.
ISO 42001 en de AI Act zijn niet hetzelfde. De AI Act is Europese wetgeving, terwijl ISO 42001 een vrijwillige managementsysteemnorm is. Een ISO 42001-certificaat betekent daarom niet automatisch dat je volledig aan de AI Act voldoet.
Wel geeft de norm een praktische structuur om grip te krijgen op AI binnen je organisatie. Wij helpen je om ISO 42001 zo in te richten dat het aansluit op jouw organisatie, bestaande processen en relevante AI-risico’s. Meer weten? Vraag vrijblijvend een adviesgesprek aan en wij vertellen je alles over deze norm!
Adviesgesprek aanvragenISO 27001 richt zich op informatiebeveiliging. ISO 42001 richt zich op het verantwoord beheren en gebruiken van kunstmatige intelligentie. Daarbij gaat het bijvoorbeeld om AI-beleid, risico’s, menselijke controle, verantwoordelijkheden en de impact van AI-systemen.
De normen hebben wel raakvlakken. Gebruik je AI om gevoelige bedrijfsinformatie of persoonsgegevens te verwerken, dan spelen zowel informatiebeveiliging als verantwoord AI-gebruik een rol.
Organisaties die al ISO 27001 hebben, kunnen vaak bestaande processen gebruiken bij de implementatie van ISO 42001. Diks Process Support kan beide managementsystemen slim op elkaar laten aansluiten, zodat je niet onnodig dubbel werk doet. Weten hoe dat werkt? Wij vertellen je er alles over in een vrijblijvend adviesgesprek.
Adviesgesprek aanvragenZeker! ISO 42001 is ook geschikt voor mkb-organisaties. Je hoeft geen groot technologiebedrijf te zijn of zelf AI-modellen te ontwikkelen. Ook wanneer medewerkers bijvoorbeeld ChatGPT, Microsoft Copilot of andere AI-tools gebruiken, is het verstandig om afspraken te maken over veilig en verantwoord gebruik.
De inrichting van het AI managementsysteem moet passen bij de omvang van de organisatie en de manier waarop AI wordt gebruikt. Een kleinere organisatie hoeft dus geen onnodig zwaar systeem op te zetten.
Juist daar ligt de kracht van een praktische aanpak. Wij helpen ook mkb-organisaties om ISO 42001 werkbaar in te richten, met alleen de processen en documentatie die daadwerkelijk nodig zijn. Benieuwd hoe we dit aanpakken? Vraag een adviesgesprek aan en wij vertellen je er alles over!
Adviesgesprek aanvragenOm ISO 42001-certificering te behalen, moet je een AI managementsysteem opzetten dat voldoet aan de eisen van ISO/IEC 42001. Je brengt onder andere het AI-gebruik en de risico’s in kaart, stelt beleid op, legt verantwoordelijkheden vast en zorgt dat de gemaakte afspraken in de praktijk worden toegepast.
Vervolgens controleer je of het managementsysteem goed werkt en bereid je de organisatie voor op de certificeringsaudit. Een onafhankelijke certificerende instelling beoordeelt uiteindelijk of je aan de eisen van ISO 42001 voldoet.
Wij kunnen het traject begeleiden van de eerste nulmeting tot de voorbereiding op de certificeringsaudit. Wil je ISO 42001 behalen? Neem dan contact met ons op.
Adviesgesprek aanvragenHoe lang de implementatie van ISO 42001 duurt, verschilt per organisatie. Dat hangt bijvoorbeeld af van hoeveel AI-toepassingen je gebruikt, welke risico’s daarbij spelen en wat je al hebt geregeld op het gebied van beleid, informatiebeveiliging en andere ISO-normen.
Heb je bijvoorbeeld al ISO 9001 of ISO 27001? Dan zijn processen zoals interne audits, risicomanagement en continue verbetering vaak al aanwezig. Dat kan de implementatie van ISO 42001 eenvoudiger maken.
Een nulmeting geeft daarom een beter beeld dan een standaard doorlooptijd. Wij brengen voor je in kaart wat er al staat en welke stappen nog nodig zijn richting ISO 42001-certificering.
Adviesgesprek aanvragenDe kosten van ISO 42001-certificering hangen af van de omvang en complexiteit van de organisatie, het gebruik van AI en hoeveel er al is ingericht. De totale kosten bestaan doorgaans uit de implementatie en begeleiding én de kosten van de onafhankelijke certificerende instelling.
Een organisatie die al met andere ISO-managementsystemen werkt, kan vaak bestaande processen hergebruiken. Dat kan invloed hebben op de hoeveelheid werk die nodig is om ISO 42001 te implementeren.
Wij kijken daarom eerst naar de huidige situatie en wat daadwerkelijk nodig is. Wil je een beter beeld van de aanpak en kosten voor jouw organisatie? Vraag dan een adviesgesprek aan. Tijdens dit gesprek bespreken we jouw situatie en wensen en vervolgens maken wij direct een vrijblijvende offerte voor je!
Adviesgesprek aanvragen