Wie bewaakt de veiligheid tijdens een onderhoudsstop?

De veiligheid tijdens een onderhoudsstop wordt bewaakt door een combinatie van rollen: de opdrachtgever draagt de eindverantwoordelijkheid, maar in de praktijk is een aangewezen veiligheidscoördinator de spil van de dagelijkse veiligheidsbewaking. Bij grotere shutdowns of turnarounds werken meerdere mensen samen aan veiligheidstoezicht, vergunningverlening en risicobeheersing. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over veiligheid tijdens een onderhoudsstop.

Wie is er verantwoordelijk voor veiligheid tijdens een turnaround?

De eindverantwoordelijkheid voor veiligheid tijdens een turnaround ligt altijd bij de opdrachtgever, oftewel de eigenaar of exploitant van de installatie. Die verantwoordelijkheid kan niet worden uitbesteed, ook niet als externe aannemers of gespecialiseerde partijen het werk uitvoeren. De opdrachtgever stelt de veiligheidskaders vast en zorgt dat iedereen op de locatie daaraan voldoet.

In de praktijk delegeert de opdrachtgever een groot deel van de dagelijkse veiligheidstaken aan een arbo- en veiligheidsverantwoordelijke of veiligheidscoördinator. Aannemers die op de locatie werken, zijn op hun beurt verantwoordelijk voor de veiligheid van hun eigen medewerkers en moeten voldoen aan de regels die de opdrachtgever heeft gesteld.

Een turnaround brengt bijzondere omstandigheden met zich mee: veel mensen van verschillende bedrijven werken tegelijk op een beperkte ruimte, installaties zijn buiten bedrijf maar niet altijd vrij van gevaar, en de tijdsdruk is hoog. Juist die combinatie maakt een heldere verdeling van verantwoordelijkheden essentieel. Wie wat beslist, wie toezicht houdt en wie het werk mag stilleggen bij onveilige situaties, moet vooraf schriftelijk zijn vastgelegd.

Wat doet een veiligheidscoördinator tijdens een onderhoudsstop?

Een veiligheidscoördinator tijdens een onderhoudsstop is verantwoordelijk voor het dagelijkse toezicht op veilige werkomstandigheden, de coördinatie van vergunningen, het begeleiden van veiligheidsinspecties en het optreden als aanspreekpunt voor alle betrokken partijen. Het is een actieve, operationele rol die vraagt om zowel technische kennis als sterke communicatieve vaardigheden.

Concreet betekent dit onder andere:

Beoordelen en afgeven van werkvergunningen voor risicovolle werkzaamheden
Uitvoeren van toolbox-meetings en veiligheidsinstructies voor aannemers
Inspecteren van werkplekken op naleving van veiligheidsregels
Bewaken van isolatieprocedures zoals LOTO (lockout/tagout)
Optreden bij incidenten en coördineren van de eerste respons
Rapporteren aan de projectleider of opdrachtgever over de veiligheidsstatus

De veiligheidscoördinator is ook degene die signaleert wanneer planningen of omstandigheden veranderen op een manier die nieuwe risico’s met zich meebrengt. Tijdens een onderhoudsstop verandert de situatie op de werkvloer dagelijks, soms zelfs per uur. Dat vraagt om iemand die proactief denkt en snel kan schakelen tussen verschillende niveaus binnen de organisatie.

Welke risico’s zijn typisch voor een onderhoudsstop?

Typische risico’s tijdens een onderhoudsstop zijn: werken op hoogte, besloten ruimtes betreden, blootstelling aan gevaarlijke stoffen, brand- en explosiegevaar, elektrische risico’s en het werken met zware hijs- en hefmiddelen. Omdat meerdere aannemers tegelijk op dezelfde locatie werken, neemt ook het risico op onderlinge interferentie toe.

Enkele risico’s verdienen extra aandacht:

Besloten ruimtes

Tanks, leidingen en reactoren worden tijdens een onderhoudsstop van binnenuit geïnspecteerd of gerepareerd. Besloten ruimtes kunnen beperkte zuurstof bevatten, gevaarlijke gassen herbergen of zich plotseling vullen met vloeistoffen. Toegang vereist altijd een specifieke vergunning, gasmetingen en een veiligheidswaarnemer buiten de ruimte.

Gelijktijdige werkzaamheden

Wanneer meerdere ploegen tegelijk werken, kunnen activiteiten elkaar beïnvloeden. Slijpwerkzaamheden vlakbij een locatie waar nog restproducten aanwezig zijn, of hijs- en hefwerk boven mensen die eronder werken, zijn klassieke voorbeelden van gevaarlijke combinaties. Een goed coördinatiepunt en een actueel overzicht van alle lopende werkvergunningen zijn dan onmisbaar.

Hoe werkt een vergunningensysteem tijdens een shutdown?

Een vergunningensysteem tijdens een shutdown is een gestructureerd systeem waarbij voor elke risicovolle activiteit een schriftelijke werkvergunning wordt afgegeven. Die vergunning beschrijft de werkzaamheden, de betrokken risico’s, de vereiste veiligheidsmaatregelen en wie verantwoordelijk is. Zonder geldige vergunning mag het werk niet starten.

Het systeem werkt doorgaans als volgt:

De uitvoerende partij dient een aanvraag in voor de geplande werkzaamheden
De vergunningverlener beoordeelt de risico’s en stelt voorwaarden
Eventuele aanvullende maatregelen worden gecontroleerd voordat de vergunning wordt getekend
De vergunning is tijdgebonden en locatiespecifiek
Na afronding van het werk wordt de vergunning gesloten en geregistreerd

Een effectief vergunningensysteem voorkomt dat werkzaamheden starten zonder dat iemand heeft nagedacht over de gevaren. Het zorgt ook voor overzicht: op elk moment is duidelijk welke werkzaamheden lopen, waar en onder welke voorwaarden. Tijdens grote shutdowns met tientallen actieve vergunningen tegelijk is een digitale registratie sterk aan te raden om het overzicht te bewaren en conflicterende activiteiten tijdig te signaleren.

Wanneer is externe veiligheidsondersteuning nodig bij een onderhoudsstop?

Externe veiligheidsondersteuning is nodig wanneer de eigen organisatie onvoldoende capaciteit of specialistische kennis heeft om de veiligheid tijdens een onderhoudsstop adequaat te bewaken. Dit geldt zeker bij grote of complexe turnarounds, bij een hoge concentratie van risicovolle werkzaamheden of wanneer de interne veiligheidsmedewerker de reguliere taken niet kan loslaten.

Praktische signalen dat externe ondersteuning verstandig is:

De onderhoudsstop duurt meerdere weken en vereist continue aanwezigheid van een veiligheidskundige
Er zijn veel aannemers aanwezig met elk hun eigen veiligheidsprotocollen
Er worden activiteiten uitgevoerd waarvoor specifieke kennis nodig is, zoals werken met gevaarlijke stoffen of explosieveiligheid (ATEX)
De organisatie wil een onafhankelijke blik op de naleving van veiligheidsregels
Er is tijdelijk geen eigen veiligheidskundige beschikbaar door ziekte of vertrek

Een interim-veiligheidskundige kan in dit soort situaties snel worden ingezet. Die persoon kent de wet- en regelgeving, weet hoe vergunningssystemen werken en kan direct operationeel zijn zonder lange inwerktijd.

Hoe Diks Process Support helpt bij veiligheid tijdens een onderhoudsstop

Wij ondersteunen organisaties bij het waarborgen van veiligheid tijdens onderhoudsstops, turnarounds en shutdowns. Of je nu tijdelijk een veiligheidskundige tekortkomt of behoefte hebt aan een ervaren professional die de volledige veiligheidscoördinatie op zich neemt, wij leveren de juiste mensen met de juiste kennis.

Wat wij kunnen betekenen:

Inzet van een interim-veiligheidskundige die direct inzetbaar is op jouw locatie
Opzetten of beoordelen van een werkvergunningensysteem dat past bij de omvang van jouw onderhoudsstop
Uitvoeren van risicoanalyses en begeleiden van veiligheidsinspecties
Ondersteuning bij VCA-certificering voor aannemers die op jouw terrein werken
Praktische begeleiding van toolbox-meetings en veiligheidscommunicatie

We werken niet vóór je, maar met je. Onze adviseurs schakelen moeiteloos tussen de werkvloer en het management en zorgen dat veiligheid geen papieren verhaal blijft, maar echt wordt nageleefd. Wil je weten wat wij voor jouw onderhoudsstop kunnen betekenen? Neem dan contact met ons op en we kijken samen naar de beste aanpak.

Kwaliteitsmanagement

Arbo & Veiligheid

Duurzaamheid & Milieu

Informatiebeveiliging

Combinatietrajecten

BRL's (Beoordelingsrichtlijnen)

Certificeren als klein bedrijf?

Interim KAM

Interim HSE

Interim Kwaliteit

Interim Informatiebeveiliging